С 14июляпо 23июля 2026 годанабазе ДООЦ «Солнечный» успешнозавершился 3 сезон, в рамкахкоторогобылапродолженареализацияобразовательно-оздоровительнойпрограммыдлянесовершеннолетних «Даламаршруты» (Спортивно-туристическийлагерь).

Запериод 3 сезона в лагереполноценноотдохнули, укрепилиздоровье, освоилиновыенавыки и расшириликругозор75детейизследующихрегионов:

·Бородулихинскийрайон;

·Шемонаихинский район.

Ключевые направления и мероприятия программы: Третий сезон был направлен на углубленное освоение техники спортивного туризма, топографии и спортивного ориентирования. Программа «Дала маршруты» в 3 смене сделала акцент на развитие выносливости, самостоятельности воспитанников, а также на практическую отработку навыков навигации на местности.

Пешиепоходы и туризм: Для участников 3 сезона были организованы учебно-практические походы с элементами контрольно-комбинированного маршрута (ККМ). Дети освоили навыки работы с компасом и топографической картой, научились самостоятельно прокладывать безопасный путь, преодолевать естественные препятствия (спуск-подъем по склону) и обустраивать бивуак.

Экскурсионнаядеятельность: Важнойчастьюпрограммысталапознавательно-краеведческая

экскурсиянагорныймассив «Мохнатый». Подруководствоминструкторовребятасовершиливосхождение, изучилиособенностирельефа и местнойрастительности, закрепилиправилабезопасногоперемещенияпогорной местности, а такжепровелиприродоохраннуюакцию.

Водныепроцедуры и оздоровление: Оздоровительный блок включал ежедневно проводимые утренние зарядки на свежем воздухе, закаливающие процедуры и купание в специально оборудованной зоне водоема. Каждому купанию предшествовал инструктаж по соблюдению мер безопасности. Спортивные игры и оздоровительная гимнастика способствовали повышению иммунитета и физического тонуса подростков.

Анализработы: Программа 3 сезона выполнена на 100%. Прошли практикум «Маршрутнаядисциплина: идемвместе и соблюдаемправила»; Практическаяработа «Памяткабезопасноготуриста»; «Каникулыoff-line»:экскурсиипородномукраю.

Все75воспитанниковпродемонстрироваливысокийуровеньдисциплины, улучшениепоказателейфизическойподготовленности и сплочённость в отрядах.

Заключение: 3-й сезон программы «Дала маршруты» прошёл на высоком организационном и методическом уровне. Все поставленные цели и задачи выполнены в полном объёме. Смена способствовала личностному росту, физическому оздоровлению, развитию экологической культуры и командного духа воспитанников.

об итогах 2 сезона  2026 г.
 в Детском образовательно-оздоровительном сезонном центре (ДООЦ) «Солнечный»

С 30 июня по 9июля 2026 года на базе ДООЦ «Солнечный» успешно завершился 2 сезон, в рамках которого была продолжена реализация образовательно-оздоровительной программы для несовершеннолетних «Дала маршруты» (Спортивно-туристический лагерь).

За период 2 сезона в лагере полноценно отдохнули, укрепили здоровье и получили новые туристические и социальныенавыки80детейизследующихрегионов:

•   Жанасемейский район;

•   Бородулихинский район;

•   Шемонаихинский район.

Ключевые направления и мероприятия программы: Второй сезон сохранил выраженную спортивно-туристическую и краеведческую направленность. Программа «Дала маршруты» во 2 смене была ориентирована на совершенствование физической подготовки воспитанников, углубление знаний по туризму, развитие лидерских качеств и воспитание бережного отношения к природе родного края.

Пешие походы и туризм: Для воспитанников 2 сезона были организованы многокомпонентные учебно-тренировочные пешие походы. Детинапрактикеосвоилиустановкутуристическоголагеря, технику преодоления естественных препятствий и основы походной кулинарии.

Экскурсионная деятельность: Важной частью программы стала познавательно-экологическая экскурсия на гору «Мохнатуха». Под руководством квалифицированных инструкторов и вожатых ребята совершили восхождение, изучили особенности местной флоры и фауны, закрепили правила безопасного поведения в горно-лесной местности и провели природоохранную акцию.

Водные процедуры и оздоровление: В период работы сезона были созданы оптимальные условия для оздоровления детей. Организовано регулярное купание в специально оборудованном и проверенном месте. Перед каждым посещением водоема с участниками проводился обязательный инструктаж по технике безопасности на воде. Водные процедуры и подвижные игры на свежем воздухе способствовали закаливанию и укреплению организма подростков.

Анализ работы: Программа 2 сезона реализована в полном объёме. Воспитанники активно участвовали в спортивных состязаниях, творческих вечерах, туристических эстафетах и отрядных проектах. Все80детейпроявиливысокуюсплоченность, положительнуюдинамикуфизическогоразвития, обрелиновыхдрузей и укрепилинавыкикомандноговзаимодействия.

Заключение: Второй сезон программы «Дала маршруты» прошёл на высоком организационном уровне. Все поставленные цели и задачи выполнены. Смена способствовала личностному росту, физическому оздоровлению и формированию активной гражданской позиции у детей.

ИНФОРМАЦИЯ

об итогах 1 смены 2026 г

 в Детском образовательно-оздоровительном сезонном  центре (ДООЦ) «Солнечный»

С 16-25 июня 2026 года на базе ДООЦ «Солнечный» успешно завершилась 1 смена, в рамках которой была реализована образовательно-оздоровительная программа для несовершеннолетних «Дала маршруты» (Спортивно-туристический лагерь).

За период смены в лагере полноценно отдохнули, укрепили здоровье и получили новые навыки 75 детей из следующих регионов:

• Жанасемейский район;
• Бородулихинский район;
• Шемонаихинский район.

Ключевые направления и мероприятия программы:Смена имела выраженную спортивно-туристическую и краеведческую направленность. Программа «Дала маршруты» была ориентирована на физическое развитие детей, обучение их базовым навыкам туризма и воспитание бережного отношения к природе.

• Пешие походы и туризм: Для воспитанников лагеря были организованы учебно-тренировочные пешие походы. Дети на практике освоили правила ориентирования на местности, основы картографии, технику пешеходного туризма и правила обустройства походного быта.
• Экскурсионная деятельность: Важной частью программы стала познавательная экскурсия на гору «Мохнатуха». Под руководством опытных инструкторов и вожатых ребята совершили подъем, в ходе которого познакомились с флорой и фауной родного края, а также закрепили навыки безопасного поведения в горной местности.
• Водные процедуры и оздоровление: С учетом благоприятных погодных условий для детей было организовано ежедневное купание в специально оборудованном для купания месте. Перед каждым входом в воду с ребятами проводился обязательный инструктаж по технике безопасности. Водные процедуры способствовали эффективному закаливанию и физическому оздоровлению детских организмов.

Анализ работы Программа смены была реализована в полном объёме. Участники проявляли высокий интерес к мероприятиям, активно участвовали в конкурсах, туристических проектах и спортивных состязаниях.Все 75 подростков продемонстрировали отличную динамику оздоровления, приобрели верных друзей, развили командный дух и получили практические навыки, необходимые в походных условиях.

Поставленные цели и задачи смены достигнуты.

Заключение. Лагерная смена «Дала Маршрут» прошла успешно. Все запланированные мероприятия были выполнены, участники получили положительные эмоции, новые знания и навыки. Смена способствовала развитию личностных качеств, укреплению здоровья и формированию активной жизненной позиции детей.

Наименование Программы

Образовательно-оздоровительная программа несовершеннолетним «Дала маршруты» (спортивно-туристический лагерь) (далее - Программа) разработана в целях обеспечения комплексного образовательного, воспитательного и оздоровительного сопровождения детей и подростков в условиях сезонного детского образовательно-оздоровительного центра/лагеря (ДООЦ).

Программа представляет собой комплексную модель организации летнего спортивно-туристического отдыха, направленную на укрепление физического и психоэмоционального здоровья несовершеннолетних, развитие двигательной активности, туристских, коммуникативных, личностных, социальных, исследовательских и практических компетенций через спортивную, туристическую, краеведческую, командную, проектную и оздоровительную деятельность.

Программа реализуется Организацией в период летнего сезона с учетом утвержденного графика смен, условий функционирования ДООЦ, возрастных особенностей участников, санитарно-эпидемиологических требований, кадрового и материально-технического обеспечения.

Концептуальной основой Программы является идея создания безопасного, доступного и развивающего пространства активного отдыха, в котором ребенок укрепляет здоровье, получает практический опыт ориентирования и безопасного поведения, учится работать в команде, проявлять выдержку, взаимовыручку, ответственность, уважение к природе и правилам совместного пребывания.

Программа реализуется через спортивно-туристическое направление с включением элементов краеведения, экологической культуры, основ безопасности, командных игр, туристских навыков, подвижной деятельности, проектных заданий и воспитательных мероприятий. Содержание реализуется с использованием имеющихся ресурсов ДООЦ, природной среды, открытых площадок, доступного спортивного и туристского инвентаря, помещений и безопасных маршрутов Организации.

Содержание Программы ориентировано на реализацию ценностей Единой программы воспитания «Адал азамат», включая честность, ответственность, уважение, трудолюбие, патриотизм, созидательность, экологическую культуру, социальную активность, взаимопомощь и культуру безопасного поведения.

Сведения об Организации, реализующей Программу

Организация, реализующая Программу: КГУ «Уба-Форпостовская средняя школа» отдела образования Бородулихинского района управления образования области Абай, Детский образовательно-оздоровительный центр сезонного действия «Солнечный» 

Место реализации Программы: село Уба-Форпост ул.Ленина д.26 Бородулихинский район, область Абай 

Организация осуществляет деятельность в формате сезонного детского образовательно-оздоровительного лагеря для несовершеннолетних.

Период функционирования ДООЦ: летний период (июнь-июль-август).

Продолжительность одной смены составляет 10 календарных дней: со вторника первой недели по четверг второй недели.

Количество участников одной смены: 75 человек. Количество смен: 4. Общее количество участников за сезон: 300 человек.

Программа реализуется на базе КГУ «Уба-Форпостовская средняя школа» отдела образования Бородулихинского района управления образования области Абай, Детский образовательно-оздоровительный центр сезонного действия «Солнечный» обеспечивающего условия для проживания, питания, отдыха, оздоровления, воспитательной, спортивной, туристической, краеведческой, проектной и досуговой деятельности детей.

Инфраструктура ДООЦ включает: двухэтажное типовое кирпичное здание, столовую, медицинский пункт, спортивные и игровые площадки, помещения или открытые пространства для групповой работы, туристских занятий, инструктажей, творческих и проектных мероприятий, отдыха. При отсутствии отдельных специализированных помещений мероприятия проводятся в имеющихся безопасных пространствах с учетом погодных условий и режима дня.

Правовое основание разработки Программы

Программа разработана в соответствии с законодательством Республики Казахстан в сфере образования, воспитания, отдыха, оздоровления, охраны жизни и здоровья несовершеннолетних, а также защиты их прав и законных интересов.

1) Закон Республики Казахстан «Об образовании» от 27 июля 2007 года № 319-III.

2) Закон Республики Казахстан «О правах ребенка в Республике Казахстан» от 8 августа 2002 года № 345.

3) Кодекс Республики Казахстан «О здоровье народа и системе здравоохранения» от 7 июля 2020 года № 360-VI.

4) Закон Республики Казахстан «О статусе педагога» от 27 декабря 2019 года № 293-VI.

5) Правила по разработке, согласованию и утверждению образовательно-оздоровительных программ несовершеннолетним, а также требования к их структуре и содержанию, утвержденные приказом Министерства просвещения Республики Казахстан.

6) Правила организации оздоровления и отдыха детей в организациях образования, утвержденные приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 7 октября 2025 года № 237.

7) Типовые правила деятельности организаций образования соответствующих типов и видов, за исключением организаций высшего и послевузовского образования, утвержденные приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 31 августа 2022 года № 385.

8) Санитарные правила «Санитарно-эпидемиологические требования к детским оздоровительным и санаторным объектам», утвержденные приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 10 августа 2022 года № ҚР ДСМ-78.

9) Правила безопасности при проведении занятий по физической культуре и спорту, утвержденные приказом Министра культуры и спорта Республики Казахстан от 3 ноября 2014 года № 68.

10) Единая программа воспитания «Адал азамат».

11) Иные нормативные правовые акты Республики Казахстан, регулирующие вопросы организации отдыха, оздоровления, воспитания, дополнительного образования, медицинского сопровождения и обеспечения безопасности несовершеннолетних.

Программа разработана с учетом результатов анализа законодательства, потребностей несовершеннолетних и их законных представителей, условий функционирования Организации, продолжительности смен, материально-технической базы, кадрового обеспечения, условий проживания и питания, климатических, природных и территориальных особенностей местности, режима дня и профильности смен. 

Продолжительность Программы

Программа реализуется в период летнего сезона. Продолжительность одной смены составляет 10 календарных дней.

Смена проводится со вторника первой недели по четверг второй недели. Такая продолжительность позволяет обеспечить адаптацию детей к условиям ДООЦ, последовательное включение в образовательные, спортивно-туристические и оздоровительные мероприятия, реализацию командных маршрутов и проектной деятельности, подведение итогов и организованный выезд участников.

Содержание смены строится по этапам: 1-2 дни - организационно-адаптационный этап; 3-8 дни - основной спортивно-туристический этап; 9 день - фестиваль достижений и презентация результатов; 10 день - рефлексия, закрытие смены и выезд участников.

Возрастная категория несовершеннолетних

Программа предназначена для детей и подростков в возрасте от 7-17 лет.

При разработке и реализации содержания Программы учитываются возрастные, психологические, физиологические и социальные особенности участников, включая потребность в движении, игре, общении, признании, эмоциональной поддержке, самостоятельности, самовыражении, инициативе и участии в коллективной деятельности.

При участии детей младшего школьного возраста приоритетными являются подвижные игры, простые туристские задания, прогулки, наблюдения, игровые маршруты, творческое оформление результатов и эмоционально безопасное включение в жизнь отряда.

При участии детей среднего школьного возраста приоритетными являются командные маршруты, ориентирование, спортивные эстафеты, туристские станции, экологические задания, практикумы безопасности, игры на коммуникацию и самостоятельность.

При участии подростков старшего школьного возраста приоритетными являются проектирование маршрутов, лидерство, детское самоуправление, наставничество для младших участников, туристские кейсы, публичные выступления, организация станций и командных соревнований.

Концепция тематической смены

Смена строится как последовательное освоение участниками безопасной спортивно-туристической деятельности: от адаптации и командообразования до маршрутов, туристских навыков, краеведения, экологической ответственности, проектирования и итогового фестиваля достижений.

Раздел 2. Глоссарий

1) Адаптация - процесс приспособления несовершеннолетних к условиям пребывания в лагере, режиму дня, новым видам деятельности и временному детскому коллективу.

2) Безопасность жизнедеятельности - состояние защищенности жизни и здоровья детей, обеспечиваемое соблюдением санитарных, медицинских, противопожарных, антитеррористических и иных требований безопасности.

3) Бивак - условно организованное учебно-игровое место кратковременной остановки группы на маршруте, используемое для отработки туристских навыков в безопасных условиях.

4) Временный детский коллектив - группа детей, сформированная на период смены ДООЦ и объединенная общими условиями проживания, общения, отдыха и деятельности.

5) Воспитательная деятельность - система педагогически организованных мероприятий, направленных на формирование ценностных ориентиров, культуры поведения, ответственности, уважения, трудолюбия и социальной активности.

6) Детское самоуправление - форма организации деятельности детей, при которой участники вовлекаются в планирование, проведение и оценку мероприятий, распределение ролей и принятие коллективных решений.

7) Здоровый образ жизни - совокупность привычек и установок, направленных на сохранение и укрепление здоровья, включая двигательную активность, режим дня, рациональное питание, личную гигиену и безопасное поведение.

8) Карта маршрута - схематическое изображение безопасного маршрута или территории ДООЦ с условными обозначениями, ориентирами, станциями и правилами движения.

9) Командная работа - совместная деятельность участников, основанная на сотрудничестве, взаимопомощи, распределении ролей, уважении мнений и ответственности за общий результат.

10) Краеведение - деятельность по изучению природных, историко-культурных и географических особенностей местности, в которой реализуется Программа.

11) Маршрутная игра - форма спортивно-туристической деятельности, при которой участники последовательно проходят станции, выполняют задания и соблюдают правила безопасности.

12) Ориентирование - практическая деятельность по определению направления движения, ориентиров, схемы маршрута и местоположения с использованием доступных средств и безопасных способов.

13) Оздоровительный модуль - часть Программы, включающая физическую активность, профилактические мероприятия, соблюдение режима дня, питание, питьевой режим, психологическое сопровождение и эмоциональное благополучие.

14) Практико-ориентированное занятие - занятие, направленное на приобретение участниками практического опыта через мастер-класс, тренинг, лабораторную или практическую работу, деловую игру, квест или выполнение конкретного задания.

15) Проектная деятельность - форма организации деятельности, при которой участники разрабатывают идею, распределяют роли, создают продукт, решение или инициативу и представляют результат.

16) Рефлексия - форма осмысления участниками полученного опыта, эмоций, достижений, трудностей и вклада в коллективную деятельность.

17) Спортивно-туристическое направление - направление, включающее подвижные игры, эстафеты, спортивные соревнования, прогулки, ориентирование, туристские задания, краеведческие маршруты и безопасное поведение на природе.

18) Туристские навыки - практические умения, необходимые для безопасного участия в прогулках, маршрутах и туристских заданиях: сбор снаряжения, движение в группе, соблюдение маршрута, ориентирование, взаимопомощь и ответственное поведение.

19) Эмоциональное благополучие - состояние психологического комфорта, принятия, защищенности, позитивного общения и устойчивого эмоционального состояния ребенка в коллективе.

20) «Адал азамат» - Единая программа воспитания, направленная на формирование честности, ответственности, уважения к труду, гражданской активности, экологического сознания и культуры поведения.

Раздел 3. Направленность и тематика

Профильная направленность Программы

Программа имеет комплексную социально-педагогическую и образовательно-оздоровительную направленность с профильным спортивно-туристическим содержанием.

Профильная направленность Программы определяется необходимостью создания содержательной модели летнего отдыха, обеспечивающей укрепление здоровья, развитие двигательной активности, культуры безопасности, туристских навыков, командного взаимодействия, экологической ответственности, самостоятельности и позитивной социализации детей.

Содержание Программы не предполагает дублирования учебных программ по физической культуре, географии, биологии или иным предметам. Все занятия имеют развивающий, практико-ориентированный, игровой, туристско-краеведческий, проектный и воспитательный характер и реализуются с учетом возрастных и психофизиологических особенностей детей.

Тематическое содержание Программы

Основы безопасного туризма

Формирование правил безопасного поведения в лагере, на прогулке, маршруте, спортивной площадке и в природной среде.

Возможные формы реализации: Инструктажи, маршрутные правила, игры «Безопасный выбор», практикумы поведения на маршруте, памятки безопасности.

Ожидаемый результат: Освоение правил безопасного участия в спортивно-туристических мероприятиях.

Командное движение и спортивные игры

Развитие двигательной активности, координации, выносливости, ловкости, честного соперничества и взаимопомощи.

Возможные формы реализации: Эстафеты, подвижные игры, командные соревнования, спортивные станции, игры на внимание и координацию.

Ожидаемый результат: Укрепление физического здоровья и формирование интереса к активному отдыху.

Ориентирование и маршрутная подготовка

Развитие навыков чтения схемы территории, определения ориентиров, планирования безопасного движения и работы в группе.

Возможные формы реализации: Маршрутные листы, схемы территории, ориентиры, квесты, командные маршруты, условные знаки.

Ожидаемый результат: Формирование первичных навыков ориентирования и ответственного движения в группе.

Туристские практические навыки

Освоение доступных туристских действий с учетом возраста, условий ДООЦ и требований безопасности.

Возможные формы реализации: Сбор условного рюкзака, туристские узлы, организация учебного бивака, правила движения группы, работа со снаряжением при наличии.

Ожидаемый результат: Получение практического опыта туристской подготовки в безопасных условиях.

Краеведение и природа родного края

Развитие интереса к природным, историко-культурным и географическим особенностям местности.

Возможные формы реализации: Краеведческие прогулки, наблюдения, мини-исследования, фотолетопись маршрута, карта интересных мест ДООЦ.

Ожидаемый результат: Развитие познавательного интереса к родному краю и уважения к культурному наследию.

Экологическая ответственность в маршруте

Формирование бережного отношения к природе, территории ДООЦ и правилам экологичного поведения.

Возможные формы реализации: Эко-маршрут, акция чистоты, правило «Не навреди природе», эко-памятка туриста, наблюдения.

Ожидаемый результат: Формирование экологической культуры и практического опыта природоохранной деятельности.

Проектирование туристского маршрута

Развитие проектного мышления, инициативности, планирования, распределения ролей и презентации результатов.

Возможные формы реализации: Командный проект маршрута, карта безопасности, маршрутная презентация, памятка туриста, фестиваль достижений.

Ожидаемый результат: Развитие проектных, коммуникативных и лидерских навыков.

Обоснование актуальности Программы

Актуальность Программы обусловлена необходимостью организации безопасного, содержательного и доступного летнего отдыха детей, сочетающего оздоровление, воспитание, развитие двигательной активности, туристских навыков, культуры безопасности и позитивную социализацию.

Современные дети нуждаются в увеличении двигательной активности, живом общении, эмоциональном восстановлении, развитии самостоятельности, командной работы, выносливости, ответственности, экологической культуры и умения безопасно действовать в реальных ситуациях. При этом особую значимость приобретает воспитательная работа, направленная на формирование гражданской ответственности, уважения к национальным ценностям, культуре, труду, окружающей среде и правилам безопасного поведения.

Содержание Программы соотносится с основными подходами Единой программы воспитания «Адал Азамат», предусматривающей формирование честного, ответственного, трудолюбивого, патриотичного и социально активного гражданина. В условиях спортивно-туристического ДООЦ данные воспитательные ориентиры реализуются через честное соперничество, взаимовыручку, командные маршруты, бережное отношение к природе, соблюдение правил безопасности, коллективные дела и ежедневную культуру уважительного взаимодействия.

Сезонный ДООЦ лагерь является благоприятной средой для решения этих задач, поскольку обеспечивает временный детский коллектив, режим дня, активное пребывание на свежем воздухе, разнообразие видов деятельности и возможность практического применения знаний, ценностей и навыков в реальных ситуациях.

Программа обеспечивает баланс образовательной и оздоровительной нагрузки и предусматривает возможность адаптации содержания к условиям конкретного ДООЦ, возрасту участников, климатическим и природным особенностям местности, кадровому и материально-техническому обеспечению.

Характеристика целевой аудитории

Целевой аудиторией Программы являются несовершеннолетние в возрасте от 7-17 лет, участвующие в сезонной смене ДООЦ.

Программа учитывает различия в физическом развитии, уровне подготовки, состоянии здоровья, коммуникативном опыте и личностных особенностях участников. Формы работы подбираются таким образом, чтобы каждый ребенок мог быть вовлечен в посильную безопасную деятельность и получить ситуацию успеха.

При необходимости Организация адаптирует отдельные виды деятельности для детей с особыми образовательными потребностями с учетом рекомендаций специалистов, медицинских показаний, возможностей среды и согласования с законными представителями.

Новизна и отличительные особенности Программы

Новизна Программы заключается в комплексном объединении спортивной, туристской, краеведческой, экологической, проектной и воспитательной деятельности в рамках одной 10-дневной смены при сохранении требований к двум обязательным модулям: образовательному и оздоровительному.

• возможность адаптации содержания к условиям конкретного ДООЦ и природной местности;
• реализация спортивно-туристического направления с использованием доступных ресурсов Организации;
• сочетание двигательной активности, туристских навыков, краеведения, экологической культуры и проектной деятельности;
• ориентация на безопасность, возрастную соразмерность, командность и практическое применение навыков;
• развитие детской инициативы, самоуправления, лидерства и ответственности;
• реализация ценностей «Адал азамат» через честное соперничество, взаимовыручку, дисциплину, труд, заботу о природе и уважительное общение;
• измеримость ожидаемых результатов и возможность мониторинга по итогам смены.

Раздел 4. Цель, задачи и ожидаемые результаты

Цель Программы

Создание образовательно-оздоровительной среды сезонного ДООЦ, направленной на укрепление физического и психоэмоционального здоровья несовершеннолетних, развитие их двигательных, туристских, коммуникативных, социальных, исследовательских, проектных и личностных компетенций через спортивно-туристическую, краеведческую, экологическую, командную, воспитательную и оздоровительную деятельность, а также формирование ценностных ориентиров, соответствующих Единой программе воспитания «Адал Азамат».

Программа ориентирована на воспитание честного, ответственного, трудолюбивого, патриотичного, инициативного и социально активного участника, способного соблюдать правила безопасности, уважать национальные ценности, бережно относиться к природе, работать в команде, проявлять взаимовыручку, самостоятельность и участвовать в созидательной деятельности.

Задачи Программы

Задачи Программы реализуются через образовательный и оздоровительный модули.

Образовательные задачи

1. Создать условия для развития познавательной активности, практического мышления, самостоятельности, ответственности и интереса к спортивно-туристической деятельности.

2. Сформировать базовые представления о безопасном поведении в ДООЦ, на маршруте, спортивной площадке и в природной среде.

3. Развить первичные туристские навыки: ориентирование по схеме территории, движение в группе, сбор условного туристского набора, соблюдение маршрута, взаимопомощь и дисциплина.

4. Развить навыки командной работы, общения, лидерства, взаимопомощи, самостоятельности и ответственности через спортивные, туристские и проектные задания.

5. Сформировать краеведческий интерес к природным, историко-культурным и географическим особенностям местности реализации Программы.

6. Развить экологическую ответственность, бережное отношение к природе и культуру поведения на маршруте.

7. Содействовать формированию гражданской ответственности, патриотизма, уважения к национальным ценностям, культуре, труду, природе и общественным интересам в соответствии с воспитательными ориентирами Единой программы воспитания «Адал Азамат».

8. Обеспечить практическое освоение участниками ценностей честности, справедливости, ответственности, уважения, трудолюбия, взаимовыручки и созидательного поведения через коллективные дела, командные маршруты, социальные инициативы и ежедневную культуру взаимодействия в ДООЦ.

Оздоровительные задачи

1. Создать условия для укрепления физического здоровья и повышения двигательной активности участников.

2. Обеспечить рациональное чередование активности, отдыха, питания, сна, образовательной и оздоровительной деятельности.

3. Сформировать устойчивую мотивацию к здоровому образу жизни, личной гигиене, безопасному поведению и активному отдыху.

4. Развить выносливость, координацию, ловкость, внимание и командное взаимодействие через спортивные, туристические и подвижные мероприятия.

5. Обеспечить профилактику переутомления, травматизма, эмоционального напряжения и конфликтных ситуаций.

6. Создать психологически безопасную, поддерживающую и доброжелательную среду пребывания детей.

7. Сформировать навыки безопасного поведения в природной, бытовой, спортивной, туристской и социальной среде.

8. Содействовать формированию культуры заботы о себе и окружающих, уважительного общения, ответственного отношения к здоровью, режиму дня, общему пространству ДООЦ и правилам совместного проживания как практического проявления ценностей «Адал Азамат».

Ожидаемые результаты реализации Программы

Ожидаемые результаты Программы являются измеримыми и проверяемыми по итогам смены на основе педагогического наблюдения, учета участия, анализа продуктов деятельности, анкетирования и рефлексии участников.

1) 100% участников будут охвачены образовательной, воспитательной, спортивно-оздоровительной, туристской и досуговой деятельностью.

2) Не менее 90% участников примут участие в спортивно-туристических мероприятиях, подвижных играх, эстафетах, прогулках и активностях на свежем воздухе.

3) Не менее 85% участников проявят положительную динамику двигательной активности, интереса к здоровому образу жизни и участию в спортивных мероприятиях.

4) Не менее 80% участников освоят базовые правила безопасного поведения на маршруте, спортивной площадке, прогулке и в природной среде.

5) Не менее 75% участников примут участие в ориентировании, маршрутной игре или туристских станциях.

6) Не менее 75% участников выполнят практические туристские задания: сбор условного рюкзака, работа с маршрутным листом, ориентиры, командное прохождение станции или подготовка памятки туриста.

7) Не менее 80% участников примут участие в краеведческих, экологических или природоохранных мероприятиях.

8) Не менее 80% участников примут участие в разработке или презентации командного спортивно-туристического проекта.

9) Не менее 85% участников продемонстрируют положительную динамику коммуникативных навыков, командного взаимодействия, взаимопомощи, ответственности и самостоятельности.

10) Не менее 85% участников продемонстрируют положительную динамику эмоционального состояния, адаптации и психологического комфорта в условиях временного детского коллектива.

11) Не менее 95% участников будут удовлетворены содержанием смены, условиями пребывания и организацией мероприятий.

12) 100% участников будут обеспечены безопасными условиями пребывания, медицинским сопровождением, психолого-педагогической поддержкой и условиями для полноценного отдыха и оздоровления. 

Раздел 5. Структура и содержание Программы

Реализация Программы осуществляется через два взаимосвязанных модуля: образовательный модуль и оздоровительный модуль.

Модули интегрированы в ежедневную деятельность участников и обеспечивают комплексное развитие личности ребенка, сочетая образовательную, воспитательную, спортивную, туристскую, краеведческую, экологическую, проектную и оздоровительную деятельность.

Содержание модулей реализуется с учетом возрастных, психологических и физиологических особенностей несовершеннолетних, продолжительности смены, режима функционирования Организации, условий проживания, питания, медицинского сопровождения и безопасности.

1. Образовательный модуль

Образовательный модуль направлен на развитие практических туристских навыков, культуры безопасности, познавательной активности, краеведческого интереса, экологической ответственности, проектного мышления, коммуникативных и лидерских навыков.

Содержание образовательного модуля Организации сезонного действия включает развивающие занятия, проектную, исследовательскую и творческую деятельность через кружки и секции по интересам, практико-ориентированные занятия через мастер-классы, тренинги, лабораторные и практические работы, а также воспитательные мероприятия и проекты.

В течение каждого дня смены в рамках образовательного модуля предусматривается проведение не менее двух развивающих, проектных, исследовательских или творческих занятий, не менее двух практико-ориентированных занятий, а также не менее двух воспитательных мероприятий или проектов.

2. Оздоровительный модуль

Оздоровительный модуль направлен на укрепление физического и психоэмоционального здоровья участников, профилактику заболеваний и травматизма, формирование устойчивых навыков здорового образа жизни, обеспечение оптимального режима дня, отдыха, питания и эмоционального благополучия.

Оздоровительный модуль включает мероприятия по физической активности, закаливанию детей с учетом условий Организации и медицинских показаний, профилактике заболеваний, правильному питанию и соблюдению питьевого режима, обеспечению оптимального режима дня и отдыха, психологическому сопровождению и эмоциональному благополучию детей.

Общий объем оздоровительного модуля не превышает 3 академических часов в день. Объем и интенсивность оздоровительных мероприятий соразмеряются с образовательной нагрузкой и распределяются равномерно в течение смены.

Интеграция модулей в содержание смены

Образовательный и оздоровительный модули реализуются во взаимосвязи. Развивающие, практико-ориентированные, туристские, краеведческие и проектные мероприятия чередуются с активным отдыхом, спортивными играми, прогулками, питанием, отдыхом и рефлексией. Это обеспечивает баланс интеллектуальной, эмоциональной и физической нагрузки.

Примерная план-сетка 10-дневной смены

Детализированное содержание смены по дням

1 день. «Бастау» - открытие смены

2 день. «Бір командамыз» - день команды

3 день. «Қауіпсіз маршрут» - день безопасности

4 день. «Қозғалыс және спорт» - день активного движения

5 день. «Турист дағдылары» - день туристских навыков и «Бағдар және карта» -  ориентирования

6 день. «Туған өлке» - краеведческий день

7 день. «Таза маршрут» - экологический день

8   день. «Дайындық және бірлік» - день подготовки

9 день. «Туристік фестиваль» - фестиваль достижений

10 день. «Қоштасу күні» - закрытие смены

Ключевые мероприятия летнего сезона

1) Адаптационная игра «Бастау»: знакомство, принятие правил, формирование отрядов.

2) Командный тренинг «Бір командамыз»: развитие доверия, уважения и взаимодействия.

3) Практикум «Қауіпсіз маршрут»: правила безопасного поведения, маршрутная дисциплина.

4) Спортивный день «Қозғалыс және спорт»: подвижные игры, эстафеты, командные станции.

5) Маршрутная игра «Бағдар және карта»: ориентиры, схема территории, маршрутный лист.

6) Туристская станция «Турист дағдылары»: условный рюкзак, бивак, узлы, снаряжение при наличии.

7) Краеведческая прогулка «Туған өлке»: наблюдения, карта интересных мест, фотолетопись.

8) Экологический маршрут «Таза маршрут»: эко-памятка, акция чистоты, бережное поведение.

9) Проектная мастерская «Жоба маршруты»: разработка безопасного маршрута и презентации.

10) Фестиваль «Туристік фестиваль»: защита проектов, станции, награждение.

11) Итоговая рефлексия «Менің қауіпсіз маршрутым»: самооценка, благодарность, планы дальнейшего развития.

Раздел 6. Условия реализации Программы

Настоящий раздел содержит описание материально-технических условий, условий проживания в соответствии с санитарно-эпидемиологическими требованиями, организации режима дня, питания и отдыха, медицинского сопровождения и профилактических мероприятий, обеспечения охраны жизни и здоровья несовершеннолетних, включая пожарную и антитеррористическую безопасность, учета климатических и природных особенностей местности, а также доступности и безопасности среды для детей с особыми образовательными потребностями при их участии.

Организационные условия

Организация деятельности участников осуществляется в соответствии с режимом дня, санитарно-эпидемиологическими требованиями, требованиями безопасности жизнедеятельности, возрастными особенностями несовершеннолетних и содержанием смены.

Формирование отрядов осуществляется с учетом возраста участников, условий проживания, педагогической целесообразности, психологической совместимости и требований безопасности.

В течение смены обеспечивается рациональное чередование образовательной, воспитательной, спортивной, туристической, краеведческой, проектной, оздоровительной и досуговой деятельности.

Организация самостоятельно определяет детализированный режим дня с учетом местных условий, климатических особенностей, инфраструктуры, медицинских рекомендаций и возраста участников.

Материально-технические условия

Для реализации Программы используются имеющиеся ресурсы Организации: помещения, открытые площадки, природная среда, спортивный и туристский инвентарь при наличии, канцелярские и подручные материалы, информационные стенды, а также доступные технические средства при их наличии.

• жилые помещения для размещения участников;

• столовая или иная организованная система питания;

• медицинский пункт или условия для медицинского сопровождения;

• спортивные, игровые или открытые площадки;

• безопасные маршруты на территории ДООЦ или прилегающей местности при наличии условий;

• помещения или безопасные пространства для групповой, проектной, инструктивной и творческой работы;

• канцелярские материалы, бумага, картон, маркеры, флипчарты, природные и подручные материалы;

• имеющийся спортивный и игровой инвентарь;

• туристское снаряжение при наличии, без его обязательного применения;

• информационные стенды и доступные технические средства при наличии.

Санитарно-гигиенические условия

Организация деятельности участников осуществляется с соблюдением санитарно-эпидемиологических требований, установленных законодательством Республики Казахстан. Обеспечиваются безопасные условия проживания, контроль качества питания, питьевой режим, соблюдение норм личной гигиены, проветривание и санитарная обработка помещений, медицинское наблюдение и профилактические мероприятия.

Организация режима дня, питания и отдыха

Режим дня предусматривает рациональное чередование сна, питания, образовательных мероприятий, оздоровительной активности, отдыха, прогулок, свободного времени, вечерних мероприятий и рефлексии. Питание организуется в соответствии с установленными нормами, возрастом детей, режимом пребывания и санитарно-эпидемиологическими требованиями. Питьевой режим обеспечивается в течение всего дня, особенно при проведении спортивно-туристических мероприятий.

Медицинское сопровождение и профилактические мероприятия

Медицинское сопровождение осуществляется медицинскими работниками в соответствии с требованиями законодательства Республики Казахстан. В рамках Программы предусматривается наблюдение за состоянием здоровья участников, профилактика переутомления и травматизма, контроль самочувствия, сопровождение мероприятий с повышенной двигательной активностью, информирование педагогов о допустимой нагрузке детей с учетом медицинских показаний.

Обеспечение охраны жизни и здоровья несовершеннолетних

Безопасность участников является обязательным условием реализации Программы. В Организации обеспечиваются контроль доступа на территорию, сопровождение участников педагогическими работниками, проведение инструктажей по безопасности на экскурсиях, прогулках в лесу, горах, на воде и иной местности, соблюдение требований пожарной и антитеррористической безопасности, безопасная организация спортивных, туристических, практических и иных мероприятий. Все маршруты и мероприятия определяются с учетом возраста, погодных условий, медицинских показаний и возможностей Организации.

Учет климатических и природных особенностей местности

При планировании мероприятий учитываются климатические, природные и территориальные особенности местности. В жаркую, ветреную, дождливую или иную неблагоприятную погоду мероприятия переносятся в безопасные помещения либо заменяются равноценными по содержанию формами деятельности. Продолжительность пребывания на открытом воздухе, на маршрутах, у воды, в горах, лесу и иной местности регулируется с учетом погоды, возраста детей и медицинских рекомендаций.

Доступность и безопасность среды для детей с особыми образовательными потребностями

При участии детей с особыми образовательными потребностями Организация обеспечивает доступность и безопасность среды в пределах имеющихся условий, адаптацию форм участия, индивидуальное педагогическое сопровождение, учет рекомендаций специалистов, медицинских показаний и информации, предоставленной законными представителями. 

Раздел 7. Кадровое и методическое обеспечение

Кадровое обеспечение

Реализацию Программы обеспечивают педагогические, медицинские, административные и иные работники Организации.

К реализации Программы могут быть привлечены руководитель Организации, заместитель руководителя или ответственное лицо по воспитательной работе, методист при наличии, воспитатели, вожатые, педагоги дополнительного образования при наличии, инструктор или ответственный за физкультурно-оздоровительную и спортивно-туристическую деятельность, медицинский работник, педагог-психолог при наличии, а также работники, обеспечивающие питание, проживание, безопасность и хозяйственное сопровождение.

Содержание спортивно-туристического направления реализуется педагогическими работниками через доступные и безопасные формы работы: игры, практикумы, маршруты на территории ДООЦ, наблюдения, мастер-классы, проектные задания, командные станции и презентации. При наличии соответствующих специалистов Организация вправе расширить содержание отдельных мероприятий без увеличения допустимой нагрузки на участников.

Методическое обеспечение

Методическое обеспечение Программы представляет собой систему организационно-педагогических, дидактических, инструктивных и диагностических материалов, обеспечивающих качественную реализацию содержания смены.

• план-сетка смены на 10 дней;

• сценарии спортивных, туристских, краеведческих, экологических, воспитательных мероприятий, игр, квестов, мастер-классов и тренингов;

• карточки заданий для туристских станций, ориентирования, командных маршрутов, экологических и краеведческих наблюдений;

• инструктивные материалы по безопасности;

• памятки по здоровому образу жизни, питьевому режиму, личной гигиене, безопасности на маршруте и экологической культуре;

• карты педагогического наблюдения;

• анкеты для участников и родителей;

• шаблоны маршрутных листов, проектных паспортов, карт, памяток, презентаций и рефлексивных листов;

• материалы для организации детского самоуправления и командной работы.

Используемые методики, технологии и формы работы

В реализации Программы используются игровые, проектные, исследовательские, тренинговые, здоровьесберегающие, коммуникативные, туристско-краеведческие, интерактивные и практико-ориентированные педагогические технологии. Основными формами работы являются занятия, мастер-классы, практикумы, квесты, маршрутные игры, тренинги, беседы, соревнования, спортивные станции, наблюдения, проектные сессии, презентации, рефлексивные круги и фестивали. 

Раздел 8. Мониторинг и оценка результатов реализации

Настоящий раздел определяет формы текущего и итогового мониторинга реализации Программы, показатели и критерии оценки достижения ожидаемых результатов, методы сбора и анализа информации, включая наблюдение, анкетирование, анализ участия и продуктов деятельности, а также порядок учета результатов мониторинга при корректировке Программы.

Общие подходы к мониторингу

Мониторинг реализации Программы является системой оценки эффективности образовательной, воспитательной, спортивно-оздоровительной, туристской, краеведческой, проектной и досуговой деятельности участников смены.

Мониторинг осуществляется в течение всей смены и направлен на определение уровня достижения цели и задач Программы, степени вовлеченности участников, эмоционального благополучия, качества командного взаимодействия, соблюдения режима и безопасности, а также удовлетворенности участников условиями пребывания и содержанием мероприятий.

Результаты мониторинга используются для оперативной корректировки мероприятий, оказания индивидуальной поддержки участникам, совершенствования содержания последующих смен и повышения качества реализации Программы.

Формы и методы мониторинга

• педагогическое наблюдение;

• беседы с участниками;

• рефлексивные круги и «огоньки»;

• анкетирование участников;

• обратная связь от родителей или законных представителей;

• анализ участия детей в мероприятиях;

• оценка командных и индивидуальных продуктов;

• самооценка участников;

• итоговое обсуждение педагогической команды.

Таблица мониторинга и оценки результатов

Порядок учета результатов мониторинга

По итогам текущего мониторинга педагогическая команда вносит оперативные изменения в организацию мероприятий, распределение нагрузки, формы поддержки участников и содержание последующих дней смены. По завершении смены результаты мониторинга обобщаются и используются при планировании следующих смен, обновлении методических материалов и совершенствовании Программы.

Раздел 9. Список основной и дополнительной литературы

Нормативные правовые акты

1) Конституция Республики Казахстан.

2) Закон Республики Казахстан «Об образовании» от 27 июля 2007 года № 319-III.

3) Закон Республики Казахстан «О правах ребенка в Республике Казахстан» от 8 августа 2002 года № 345.

4) Кодекс Республики Казахстан «О здоровье народа и системе здравоохранения» от 7 июля 2020 года № 360-VI.

5) Закон Республики Казахстан «О статусе педагога» от 27 декабря 2019 года № 293-VI.

6) Правила по разработке, согласованию и утверждению образовательно-оздоровительных программ несовершеннолетним, а также требования к их структуре и содержанию.

7) Правила организации оздоровления и отдыха детей в организациях образования, утвержденные приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 7 октября 2025 года № 237.

8) Типовые правила деятельности организаций образования соответствующих типов и видов, за исключением организаций высшего и послевузовского образования, утвержденные приказом Министра просвещения Республики Казахстан от 31 августа 2022 года № 385.

9) Санитарные правила «Санитарно-эпидемиологические требования к детским оздоровительным и санаторным объектам», утвержденные приказом Министра здравоохранения Республики Казахстан от 10 августа 2022 года № ҚР ДСМ-78.

10) Правила безопасности при проведении занятий по физической культуре и спорту, утвержденные приказом Министра культуры и спорта Республики Казахстан от 3 ноября 2014 года № 68.

11) Единая программа воспитания «Адал азамат».

12) Иные нормативные правовые акты Республики Казахстан, регулирующие вопросы организации отдыха, оздоровления, воспитания, дополнительного образования, медицинского сопровождения и обеспечения безопасности несовершеннолетних.

Учебно-методические и дополнительные материалы

1) Методические рекомендации по организации отдыха, оздоровления и занятости детей в каникулярный период.

2) Методические материалы по организации воспитательной работы в детских ДООЦ.

3) Методические материалы по развитию коммуникативных навыков и soft skills у детей и подростков.

4) Сборники подвижных, национальных, спортивных и командных игр.

5) Методические материалы по организации туристических, спортивно-оздоровительных и outdoor-мероприятий.

6) Методические материалы по экологическому воспитанию и реализации инициатив «Таза Қазақстан».

7) Материалы по краеведению, ориентированию, безопасному поведению на природе и туристской подготовке детей.

8) Материалы по профилактике травматизма, здоровому образу жизни, питьевому режиму и личной гигиене.

9) Сборники сценариев воспитательных, спортивных, туристских и культурно-досуговых мероприятий.

10) Материалы по организации проектной деятельности, детского самоуправления и командной работы.

11) Психолого-педагогические материалы по адаптации детей в условиях временного детского коллектива.

Перечень учебно-методических, научных, справочных и электронных источников дополняется Организацией с учетом актуальных казахстанских и зарубежных источников за последние 5 лет, профильной направленности смены и условий реализации Программы.

Бағдарламаның атауы

«Дала маршруттары» (спорттық-туристік лагерь) кәмелетке толмаған балаларға арналған білім беру және сауықтыру бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) маусымдық балалардың білім беру және сауықтыру орталығында/ лагерінде (ББСО) балалар мен жасөспірімдерді кешенді оқыту, тәрбиелеу және сауықтыруды қамтамасыз ету мақсатында әзірленді.

Бағдарлама кәмелетке толмағандардың физикалық және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға, спорттық, туристік, коммуникативтік, тұлғалық, әлеуметтік, зерттеушілік және тәжірибелік құзыреттерін қалыптастыруға бағытталған жазғы спорттық-туристік демалысты ұйымдастырудың кешенді моделі болып табылады. Аталған міндеттер спорттық, туристік, өлкетану, командалық, жобалық және сауықтыру қызметтері арқылы іске асырылады.

Бағдарлама Ұйым тарапынан жазғы маусым кезеңінде бекітілген ауысымдар кестесіне, ББСО жұмыс істеу жағдайларына, қатысушылардың жас ерекшеліктеріне, санитариялық-эпидемиологиялық талаптарға, кадрлық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету деңгейіне сәйкес жүзеге асырылады.

Бағдарламаның тұжырымдамалық негізі – баланың денсаулығын күшейтіп, бағдарлау мен қауіпсіз мінез-құлықтың тәжірибесін меңгеруіне, командада жұмыс істеуге, төзімділік, өзара көмек, жауапкершілік, табиғатқа құрмет пен бірлесіп өмір сүру қағидаларын сақтауға үйренуіне мүмкіндік беретін қауіпсіз, қолжетімді және дамытушы белсенді демалыс ортасын құру идеясы болып табылады.

Бағдарлама спорттық-туристік бағытта жүзеге асырылады және оған өлкетану, экологиялық мәдениет, қауіпсіздік негіздері, командалық ойындар, туристік дағдылар, белсенді қимыл-қозғалыс қызметі, жобалық тапсырмалар мен тәрбиелік іс-шаралар элементтері енгізілген. Бағдарлама мазмұны ББСО-ның қолда бар ресурстарын, табиғи ортаны, ашық алаңдарды, қолжетімді спорттық және туристік құрал-жабдықтарды, ғимараттарды және Ұйымның қауіпсіз маршруттарын пайдалану арқылы іске асырылады.

Бағдарламаның мазмұны «Адал азамат» Біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтарына негізделген және адалдықты, жауапкершілікті, құрметті, еңбекқорлықты, патриотизмді, жасампаздықты, экологиялық мәдениетті, әлеуметтік белсенділікті, өзара көмек көрсету мәдениетін және қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Бағдарламаны іске асыратын Ұйым туралы мәлімет

Бағдарламаны іске асыратын ұйым Абай облысы білім басқармасының Бородулиха ауданы білім бөлімінің «Уба-Форпост орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі, «Солнечный» маусымдық әрекет ететін балалар білім беру-сауықтыру орталығы

Бағдарламаны іске асыру орны: Уба ауылы - застава Ленин көшесі, 26-үй Бородулиха ауданы, Абай облысы Ұйым қызметін кәмелетке толмағандарға арналған маусымдық балалар білім беру-сауықтыру лагері форматында жүзеге асырады. 

ББСО жұмыс істеу кезеңі: жазғы кезең (маусым-шілде-тамыз).

Бір ауысымның ұзақтығы - 10 күнтізбелік күн: бірінші аптаның сейсенбісінен екінші аптаның бейсенбісіне дейін. Бір ауысымға қатысушылар саны: 75 адам. Ауысым саны: 4. Бір маусымға қатысушылардың жалпы саны: 300 адам. 

Бағдарлама Абай облысы білім басқармасының Бородулиха ауданы білім бөлімінің «Уба-Форпост орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі, «Солнечный» маусымдық әрекет ететін балалар білім беру-сауықтыру орталығы, балалардың тұруы, тамақтануы, демалысы, сауығуы, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетану, жобалық және бос уақытын өткізу үшін жағдай жасайтын "Солнечный" маусымдық іс-қимыл Балалар білім беру-сауықтыру орталығы базасында іске асырылады.

ББСО инфрақұрылымына мыналар кіреді: екі қабатты типтік кірпіш ғимарат, асхана, медициналық пункт, спорт және ойын алаңдары, Үй-жайлар немесе топтық жұмыс, туристік сабақтар, брифингтер, шығармашылық және Жобалық іс-шаралар, демалыс үшін ашық кеңістіктер. Жекелеген мамандандырылған Үй-жайлар болмаған кезде іс-шаралар ауа райы жағдайлары мен күн тәртібін ескере отырып, қолда бар қауіпсіз кеңістіктерде жүргізіледі.

Бағдарламаны әзірлеудің құқықтық негізі

Бағдарлама Қазақстан Республикасының білім беру, тәрбие, демалыс, сауықтыру, кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғау, сондай-ақ олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы заңнамасына сәйкес әзірленді.

1. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III.
2. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345.
3. «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI.
4. «Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VI.
5. Кәмелетке толмағандарға арналған білім беру-сауықтыру бағдарламаларын әзірлеу, келісу және бекіту қағидалары, сондай-ақ олардың құрылымы мен мазмұнына қойылатын талаптар, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің бұйрығымен бекітілген.
6. Білім беру ұйымдарында балалардың сауықтыруы мен демалысын ұйымдастыру қағидалары, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 7 қазандағы № 237 бұйрығымен бекітілген.
7. Білім беру ұйымдарының тиісті түрлері мен типтерінің, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан басқа, қызметінің үлгілік қағидалары, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрығымен бекітілген.
8. «Балалардың сауықтыру және санаторийлік объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидалары, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 10 тамыздағы № ҚР ДСМ-78 бұйрығымен бекітілген.
9. Дене шынықтыру және спорт сабақтарын өткізу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары, Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 3 қарашадағы № 68 бұйрығымен бекітілген.
10. «Адал азамат» Біртұтас тәрбие бағдарламасы.
11. Кәмелетке толмағандардың демалысын, сауықтырылуын, тәрбиесін, қосымша білім алуын, медициналық сүйемелдеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері.

Бағдарлама заңнама талаптарын талдау, кәмелетке толмағандардың және олардың заңды өкілдерінің қажеттіліктерін зерделеу, Ұйымның жұмыс істеу жағдайлары, ауысымдардың ұзақтығы, материалдық-техникалық базасы, кадрлық қамтамасыз етілуі, тұру және тамақтану жағдайлары, аумақтың климаттық, табиғи және географиялық ерекшеліктері, күн тәртібі мен ауысымдардың бейіндік бағыты ескеріле отырып әзірленді. 

Бағдарламаның ұзақтығы

Бағдарлама жазғы маусым кезеңінде жүзеге асырылады. Бір ауысымның ұзақтығы 10 күнтізбелік күнді құрайды.

Ауысым бірінші аптаның сейсенбісінен екінші аптаның бейсенбісіне дейін өтеді. Мұндай ұзақтық балаларды ББСО жағдайларына бейімдеуді, білім беру, спорттық-туристік және сауықтыру іс-шараларына дәйекті енгізуді, командалық маршруттар мен жобалық қызметті іске асыруды, қорытындыларды шығаруды және қатысушылардың ұйымдастырылған шығуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Ауысымның мазмұны кезеңдер бойынша құрылады: 1-2 күн - ұйымдастырушылық-бейімделу кезеңі; 3-8 күн - негізгі спорттық-туристік кезең; 9 күн-жетістіктер фестивалі және нәтижелерді таныстыру; 10 күн - рефлексия, ауысымның жабылуы және қатысушылардың кетуі.

Кәмелетке толмағандардың жас санаты

Бағдарлама 7 жастан 17 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге арналған.

Бағдарламаның мазмұнын әзірлеу және іске асыру барысында қатысушылардың жас, психологиялық, физиологиялық және әлеуметтік ерекшеліктері, сондай-ақ олардың қимыл-қозғалысқа, ойынға, қарым-қатынас жасауға, мойындалуға, эмоциялық қолдауға, дербестікке, өзін-өзі танытуға, бастамашылыққа және ұжымдық қызметке қатысуға деген қажеттіліктері ескеріледі.

Бастауыш мектеп жасындағы балалар қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде қимылды ойындар, қарапайым туристік тапсырмалар, серуендер, бақылаулар, ойын маршруттары, нәтижелерді шығармашылық безендіру және жасақ өміріне эмоционалдық тұрғыдан қауіпсіз қатысу қарастырылады.

Орта мектеп жасындағы балалар қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде командалық маршруттар, бағдарлау, спорттық эстафеталар, туристік станциялар, экологиялық тапсырмалар, қауіпсіздік бойынша практикумдар, коммуникация мен дербестікке арналған ойындар қарастырылады.

Жоғары мектеп жасындағы жасөспірімдер қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде маршруттарды жобалау, көшбасшылық, балалардың өзін-өзі басқаруы, кіші қатысушыларға тәлімгерлік ету, туристік кейстер, көпшілік алдында сөйлеу, станцияларды ұйымдастыру және командалық жарыстар өткізу қарастырылады.

Тақырыптық ауысымның тұжырымдамасы

Ауысым қатысушылардың қауіпсіз спорттық-туристік қызметті кезең-кезеңімен меңгеруі ретінде құрылады: бейімделу мен командалық қалыптасудан бастап маршруттарды игеру, туристік дағдыларды қалыптастыру, өлкетану, экологиялық жауапкершілік, жобалау қызметі және жетістіктер фестивалінде қорытындылау кезеңдеріне дейін.

2-бөлім. Глоссарий

1) Бейімделу – кәмелетке толмағандардың ББСО жағдайына, күн тәртібіне, жаңа қызмет түрлеріне және уақытша балалар ұжымына бейімделу үдерісі.

2) Өмір қауіпсіздігі – санитарлық, медициналық, өрт қауіпсіздігі, терроризмге қарсы және өзге де қауіпсіздік талаптарын сақтау арқылы балалардың өмірі мен денсаулығын қорғау жағдайы.

3) Бива́к – маршрут бойында топтың қысқа мерзімді тоқтауы үшін шартты түрде ұйымдастырылған оқу-ойын алаңы, туристік дағдыларды қауіпсіз жағдайда пысықтауға арналған орын.

4) Уақытша балалар ұжымы – ББСО ауысымы кезеңінде құрылған және тұрудың, қарым-қатынастың, демалудың және қызметтің жалпы жағдайларымен біріктірілген балалар тобы.

5) Тәрбиелік қызмет – құндылық бағдарларын, мінез-құлық мәдениетін, жауапкершілікті, құрметті, еңбекқорлықты және әлеуметтік белсенділікті қалыптастыруға бағытталған педагогикалық ұйымдастырылған іс-шаралар жүйесі.

6) Балалардың өзін-өзі басқаруы – қатысушылардың іс-шараларды жоспарлауға, өткізуге және бағалауға, рөлдерді бөлуге және ұжымдық шешім қабылдауға қатысу формасы.

7) Салауатты өмір салты – денсаулықты сақтау мен күшейтуге бағытталған әдеттер мен ұстанымдар жиынтығы; оған қимыл белсенділігі, күн тәртібі, дұрыс тамақтану, жеке тазалық сақтау және қауіпсіз мінез-құлық кіреді.

8) Маршрут картасы – қауіпсіз маршрутты немесе ББСО аумағын шартты белгілер, бағдарлар, станциялар және қозғалыс ережелері көрсетілген сызба түріндегі бейнелеу.

9) Командалық жұмыс – қатысушылардың ынтымақтастыққа, өзара көмекке, рөлдерді бөлуге, пікірді құрметтеуге және ортақ нәтижеге жауапкершілікке негізделген бірлескен қызметі.

10) Өлкетану – Бағдарлама жүзеге асырылатын жердің табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктерін зерттеу қызметі.

11) Маршруттық ойын – қатысушылар станцияларды кезең-кезеңімен өтіп, тапсырмаларды орындайтын және қауіпсіздік ережелерін сақтайтын спорттық-туристік қызмет түрі.

12) Бағдарлау – қолжетімді құралдарды пайдалана отырып, қозғалыс бағытын, бағдарларды, маршрут сызбасын және орналасқан жерді анықтау тәжірибелік әрекеті.

13) Сауықтыру модулі – дене белсенділігін, профилактикалық іс-шараларды, күн тәртібін, тамақтануды, су ішу режимін, психологиялық сүйемелдеуді және эмоционалдық әл-ауқатты қамтитын Бағдарлама бөлігі.

14) Тәжірибелі-бағдарлы сабақ – шеберлік сынып, тренинг, зертханалық немесе практикалық жұмыс, іскерлік ойын, квест немесе нақты тапсырманы орындау арқылы тәжірибе алуға бағытталған сабақ түрі.

15) Жобалық қызмет – қатысушылар идеяны әзірлеп, рөлдерді бөліп, өнім, шешім немесе бастама жасап, нәтижені ұсынатын қызметті ұйымдастыру формасы.

16) Рефлексия – қатысушылардың алған тәжірибесін, эмоцияларын, жетістіктерін, қиындықтарын және ұжымдық қызметке қосқан үлесін ұғыну формасы.

17) Спорттық-туристік бағыт – қимылды ойындар, эстафеталар, спорттық жарыстар, серуендер, бағдарлау, туристік тапсырмалар, өлкетану маршруттары және табиғаттағы қауіпсіз мінез-құлықты қамтитын бағыт.

18) Туристік дағдылар – серуендер мен маршруттарға қауіпсіз қатысу үшін қажет тәжірибелік біліктер: жабдықты жинау, топпен қозғалу, маршрутты сақтау, бағдарлау, өзара көмек және жауапкершілік.

19) Эмоционалдық салауат – баланың ұжымдағы психологиялық жайлылығы, қабылдануы, қорғалғандығы, жағымды қарым-қатынасы және тұрақты эмоционалдық күйі.

20) «Адал азамат» – адалдықты, жауапкершілікті, еңбекке құрметті, азаматтық белсенділікті, экологиялық сана мен мінез-құлық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған Бірыңғай тәрбие бағдарламасы.

3-бөлім. Бағыттылығы және тақырыбы

Бағдарламаның бейіндік бағыттылығы

Бағдарлама кешенді әлеуметтік-педагогикалық және білім беру-сауықтыру бағытындағы, спорттық-туристік мазмұндағы бейіндік бағдарлама болып табылады.

Бағдарламаның бейіндік бағыттылығы балалардың денсаулығын күшейтуді, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуды, қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруды, туристік дағдыларды жетілдіруді, командалық өзара әрекеттестікті, экологиялық жауапкершілікті, дербестікті және балалардың жағымды әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін жазғы демалыстың мазмұнды моделін құру қажеттілігімен айқындалады.

Бағдарлама мазмұны дене шынықтыру, география, биология немесе өзге де пәндердің оқу бағдарламаларын қайталауды көздемейді. Барлық сабақтар дамытушы, практикалық-бағдарлы, ойын түріндегі, туристік-өлкетанымдық, жобалық және тәрбиелік сипатта болады және балалардың жас және психофизиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылады.

Бағдарламаның тақырыптық мазмұны

Қауіпсіз туристік қызметтің негіздері

ББСО, серуенде, маршрутта, спорт алаңында және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлық ережелерін қалыптастыру.

Іске асырудың түрлері: нұсқаулықтар, маршрут ережелері, «Қауіпсіз таңдау» ойындары, маршруттағы мінез-құлық бойынша практикумдар, қауіпсіздік жадынамалары.

Күтілетін нәтиже: спорттық-туристік іс-шараларға қауіпсіз қатысу ережелерін меңгеру.

Командалық қозғалыс және спорттық ойындар

Қимыл-қозғалыс белсенділігін, үйлесімділікті, төзімділікті, ептілікті, адал бәсекелестікті және өзара көмекті дамыту.

Іске асырудың түрлері: эстафеталар, қимылды ойындар, командалық жарыстар, спорттық станциялар, зейін мен үйлесімділікке арналған ойындар.

Күтілетін нәтиже: дене денсаулығын күшейту және белсенді демалысқа қызығушылықты қалыптастыру.

Бағдарлау және маршруттық дайындық

Аумақ сызбасын оқу, бағдарларды анықтау, қауіпсіз қозғалысты жоспарлау және топта жұмыс істеу дағдыларын дамыту.

Іске асырудың түрлері: маршрут парақтары, аумақ сызбалары, бағдарлар, квесттер, командалық маршруттар, шартты белгілер.

Күтілетін нәтиже: бағдарлау негіздерін меңгеру және топ ішінде жауапты қозғалу дағдыларын қалыптастыру.

Туристік практикалық дағдылар

ББСО жағдайы мен қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, жас ерекшелігіне сай қарапайым туристік әрекеттерді меңгеру.

Іске асырудың түрлері: шартты рюкзак жинау, туристік түйіндер, оқу бивагын ұйымдастыру, топпен қозғалу ережелері, құрал-жабдықпен жұмыс (бар болған жағдайда).

Күтілетін нәтиже: қауіпсіз жағдайдағы туристік дайындықтың практикалық тәжірибесін алу.

Өлкетану және туған өлке табиғаты

Жергілікті жердің табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктеріне қызығушылықты дамыту.

Іске асырудың түрлері: өлкетанымдық серуендер, бақылаулар, шағын зерттеулер, маршрут фотожылнамасы, ББСО қызықты орындарының картасы.

Күтілетін нәтиже: туған өлкені тануға қызығушылықты және мәдени мұраға құрметтеу дағдыларын қалыптастыру.

Маршруттағы экологиялық жауапкершілік

Табиғатқа, ББСО аумағына және экологиялық мінез-құлық ережелеріне ұқыпты қарауды қалыптастыру.

Іске асырудың түрлері: эко-маршрут, тазалық акциясы, «Табиғатқа зиян келтірме» қағидасы, туристке арналған экологиялық жадынама, бақылаулар.

Күтілетін нәтиже: экологиялық мәдениетті және табиғатты қорғау қызметінің практикалық тәжірибесін қалыптастыру.

Туристік маршрутты жобалау

Жобалық ойлау қабілетін, бастамашылдықты, жоспарлауды, рөлдерді бөлуді және нәтижені таныстыру дағдыларын дамыту.

Іске асырудың түрлері: командалық маршрут жобасы, қауіпсіздік картасы, маршруттық презентация, туристік жадынама, жетістіктер фестивалі.

Күтілетін нәтиже: жобалық, коммуникативтік және көшбасшылық дағдыларды дамыту.

Бағдарламаның өзектілігін негіздеу

Бағдарламаның өзектілігі балалардың сауықтырылуын, тәрбиесін, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуды, туристік дағдыларды қалыптастыруды, қауіпсіздік мәдениетін және жағымды әлеуметтік бейімделуді үйлестіретін қауіпсіз, мазмұнды және қолжетімді жазғы демалысты ұйымдастыру қажеттілігімен айқындалады.

Қазіргі балаларға қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру, табиғы тірі қарым-қатынас, эмоционалдық қалпына келу, дербестікті дамыту, командалық жұмыс, төзімділік, жауапкершілік, экологиялық мәдениет және нақты жағдайларда қауіпсіз әрекет ету дағдыларын қалыптастыру ерекше маңызды. Сонымен қатар азаматтық жауапкершілікті, ұлттық құндылықтарға, мәдениетке, еңбекке, қоршаған ортаға және қауіпсіз мінез-құлық ережелеріне құрметті қалыптастыруға бағытталған тәрбиелік жұмыстың маңызы арта түседі.

Бағдарлама мазмұны «Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының негізгі қағидаттарымен үйлеседі, ол адал, жауапты, еңбекқор, отаншыл және әлеуметтік белсенді азаматты қалыптастыруды көздейді. Спорттық-туристік ББСО жағдайында бұл құндылықтар адал бәсекелестік, өзара көмек, командалық маршруттар, табиғатқа ұқыпты қарау, қауіпсіздік ережелерін сақтау, ұжымдық іс-әрекеттер және күнделікті өзара құрмет мәдениеті арқылы іске асырылады.

Маусымдық ББСО бұл міндеттерді шешуге қолайлы орта болып табылады, себебі ол уақытша балалар ұжымын, күн тәртібін, ашық ауада белсенді болуды, қызмет түрлерінің алуан түрлілігін және білім, құндылық пен дағдыларды нақты жағдайларда тәжірибеде қолдану мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Бағдарлама білім беру мен сауықтыру жүктемесінің теңгерімін сақтайды және мазмұнын нақты ББСО жағдайына, қатысушылардың жас ерекшеліктеріне, жергілікті климаттық және табиғи жағдайларға, кадрлық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету деңгейіне бейімдеуді көздейді.

Мақсатты аудиторияның сипаттамасы

Бағдарламаның мақсатты аудиториясы – маусымдық ББСО ауысымына қатысатын 7 жастан 17 жасқа дейінгі кәмелетке толмаған балалар.

Бағдарлама қатысушылардың дене дамуы, дайындық деңгейі, денсаулық жағдайы, коммуникативтік тәжірибесі және тұлғалық ерекшеліктері арасындағы айырмашылықтарды ескереді. Жұмыс түрлері әрбір бала қауіпсіз, қолжетімді әрекетке қатыса алатындай және табыс жағдайын сезіне алатындай етіп таңдалады.

Қажет болған жағдайда Ұйым ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін жеке іс-әрекет түрлерін мамандардың ұсынымдарын, медициналық көрсеткіштерді, орта мүмкіндіктерін және заңды өкілдермен келісімді ескере отырып бейімдейді.

Жаңалығы және бағдарламаның ерекшеліктері

Бағдарламаның жаңалығы спорттық, туристік, өлкетанулық, экологиялық, жобалық және тәрбиелік қызмет түрлерін 10 күндік бір ауысым шеңберінде кешенді түрде біріктіруінде, сондай-ақ екі міндетті модульді – білім беру және сауықтыру бағыттарын – сақтай отырып жүзеге асырылуында.

Бағдарламаның ерекшеліктері:

• нақты ББСО жағдайына және табиғи орта ерекшеліктеріне мазмұнын бейімдеу мүмкіндігі;
• Ұйымның қолда бар ресурстарын пайдалана отырып, спорттық-туристік бағытты жүзеге асыру;
• қимыл-қозғалыс белсенділігі, туристік дағдылар, өлкетану, экологиялық мәдениет және жобалық қызметтің үйлесімі;
• қауіпсіздікке, жас ерекшелігіне сәйкестікке, командалық жұмысқа және дағдыларды практикалық қолдануға бағдарлануы;
• балалар бастамашылдығын, өзін-өзі басқаруды, көшбасшылықты және жауапкершілікті дамыту;
• «Адал азамат» құндылықтарын адал бәсекелестік, өзара көмек, тәртіп, еңбек, табиғатқа қамқорлық және өзара құрмет арқылы іске асыру;
• күтілетін нәтижелердің өлшенімділігі және ауысым қорытындысымен мониторинг жүргізу мүмкіндігі.

4-бөлім. Мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері

Бағдарламаның мақсаты

Кәмелетке толмағандардың дене және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, олардың қимыл-қозғалыс, туристік, коммуникативтік, әлеуметтік, зерттеушілік, жобалық және тұлғалық құзыреттерін спорттық-туристік, өлкетанымдық, экологиялық, командалық, тәрбиелік және сауықтыру қызметі арқылы дамытуға бағытталған маусымдық ББСО білім беру-сауықтыру ортасын құру, сондай-ақ «Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасына сәйкес құндылық бағдарларын қалыптастыру.

Бағдарлама адал, жауапты, еңбекқор, отаншыл, бастамашыл және әлеуметтік белсенді қатысушыны тәрбиелеуге, оның қауіпсіздік ережелерін сақтауына, ұлттық құндылықтарды құрметтеуіне, табиғатқа ұқыпты қарауына, командада жұмыс істеуіне, өзара көмек көрсетуіне, дербестік танытуына және жасампаздық қызметке қатысуына бағытталған.

Бағдарламаның міндеттері

Бағдарламаның міндеттері білім беру және сауықтыру модульдері арқылы жүзеге асырылады.

Білім беру міндеттері

1. Спорттық-туристік қызметке қызығушылықты дамыту, танымдық белсенділікті, практикалық ойлауды, дербестікті және жауапкершілікті қалыптастыру үшін жағдай жасау.
2. ББСО, маршрутта, спорт алаңында және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлық туралы негізгі түсініктерді қалыптастыру.
3. Қарапайым туристік дағдыларды дамыту: аумақ сызбасымен бағдарлау, топпен қозғалу, шартты туристік жиынтықты жинау, маршрутты сақтау, өзара көмек және тәртіп.
4. Спорттық, туристік және жобалық тапсырмалар арқылы командалық жұмыс, қарым-қатынас, көшбасшылық, өзара көмек, дербестік және жауапкершілік дағдыларын дамыту.
5. Бағдарлама жүзеге асырылатын аумақтың табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктеріне өлкетанымдық қызығушылықты қалыптастыру.
6. Экологиялық жауапкершілікті, табиғатқа ұқыпты қарауды және маршруттағы мінез-құлық мәдениетін дамыту.
7. «Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтық бағдарларына сәйкес азаматтық жауапкершілікті, отансүйгіштікті, ұлттық құндылықтарға, мәдениетке, еңбекке, табиғатқа және қоғамдық мүдделерге құрмет дағдыларын қалыптастыруға ықпал ету.
8. Ұжымдық іс-әрекеттер, командалық маршруттар, әлеуметтік бастамалар және ББСО күнделікті өзара әрекет мәдениеті арқылы адалдық, әділдік, жауапкершілік, құрмет, еңбекқорлық, өзара көмек және жасампаз мінез-құлық құндылықтарын тәжірибеде меңгеруді қамтамасыз ету.

Сауықтыру міндеттері

1. Қатысушылардың денсаулығын күшейтуге және қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыруға жағдай жасау.
2. Белсенділік, демалыс, тамақтану, ұйқы, білім беру және сауықтыру қызметтерінің ұтымды алмасуын қамтамасыз ету.
3. Салауатты өмір салтына, жеке тазалық сақтауға, қауіпсіз мінез-құлыққа және белсенді демалысқа тұрақты мотивация қалыптастыру.
4. Спорттық, туристік және қимылды іс-шаралар арқылы төзімділік, үйлесімділік, ептілік, зейін және командалық өзара әрекет дағдыларын дамыту.
5. Артық шаршаудың, жарақаттанудың, эмоционалдық кернеудің және жанжалдық жағдайлардың алдын алу.
6. Балалардың болуына қолайлы психологиялық қауіпсіз, қолдаушы және достық орта құру.
7. Табиғи, тұрмыстық, спорттық, туристік және әлеуметтік ортада қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.
8. Өзіне және айналасына қамқорлық жасау мәдениетін, сыйластық қарым-қатынасты, денсаулыққа, күн тәртібіне, ББСО ортақ кеңістігіне және бірлесіп өмір сүру ережелеріне жауапты көзқарасты қалыптастыруға ықпал ету, бұл «Адал Азамат» құндылықтарының практикалық көрінісі болып табылады.

Бағдарламаны іске асырудың күтілетін нәтижелері

Бағдарламаның күтілетін нәтижелері ауысым қорытындысына педагогикалық бақылау, қатысу есебін жүргізу, қызмет өнімдерін талдау, сауалнама алу және қатысушылардың кері байланыс негізінде өлшенетін және тексерілетін болып табылады.

1. Қатысушылардың 100%-ы білім беру, тәрбиелік, спорттық-сауықтыру, туристік және бос уақытты ұйымдастыру қызметімен қамтылады.
2. Қатысушылардың кемінде 90%-ы спорттық-туристік іс-шараларға, қимылды ойындарға, эстафеталарға, серуендерге және ашық ауадағы белсенділікке қатысады.
3. Қатысушылардың кемінде 85%-ы қимыл-қозғалыс белсенділігінің, салауатты өмір салтына қызығушылықтың және спорттық іс-шараларға қатысудың оң динамикасын көрсетеді.
4. Қатысушылардың кемінде 80%-ы маршрутта, спорт алаңында, серуенде және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлықтың базалық ережелерін меңгереді.
5. Қатысушылардың кемінде 75%-ы бағдарлау, маршруттық ойын немесе туристік станциялар жұмысына қатысады.
6. Қатысушылардың кемінде 75%-ы тәжірибелік туристік тапсырмаларды орындайды: шартты рюкзак жинау, маршрут парағымен жұмыс, бағдарларды анықтау, станциялардан командалық өту немесе туристік жадынама әзірлеу.
7. Қатысушылардың кемінде 80%-ы өлкетанулық, экологиялық немесе табиғатты қорғау іс-шараларына қатысады.
8. Қатысушылардың кемінде 80%-ы командалық спорттық-туристік жобаны әзірлеуге немесе таныстыруға қатысады.
9. Қатысушылардың кемінде 85%-ы коммуникативтік дағдылардың, командалық өзара әрекеттің, өзара көмектің, жауапкершілік пен дербестіктің оң көрінісін көрсетеді.
10. Қатысушылардың кемінде 85%-ы уақытша балалар ұжымындағы эмоционалдық жағдайдың, бейімделудің және психологиялық жайлылықтың оң көрінісін көрсетеді.
11. Қатысушылардың кемінде 95%-ы ауысым мазмұнына, болу шарттарына және іс-шараларды ұйымдастыру сапасына қанағаттанғанын білдіреді.
12. Қатысушылардың 100%-ы қауіпсіз болу жағдайларымен, медициналық сүйемелдеумен, психологиялық-педагогикалық қолдаумен және толыққанды демалу мен сауықтыру жағдайымен қамтамасыз етіледі.

5-бөлім. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бағдарламаны іске асыру өзара байланысты екі модуль арқылы жүзеге асырылады: білім беру модулі және сауықтыру модулі.

Модульдер қатысушылардың күнделікті қызметіне кіріктіріліп, баланың тұлғалық дамуын кешенді түрде қамтамасыз етеді. Бұл үдеріс білім беру, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетанымдық, экологиялық, жобалық және сауықтыру қызметтерінің үйлесуі арқылы жүзеге асырылады.

Модульдердің мазмұны кәмелетке толмағандардың жас, психологиялық және физиологиялық ерекшеліктерін, ауысымның ұзақтығын, Ұйымның жұмыс режимін, тұру және тамақтану жағдайларын, медициналық сүйемелдеуді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып іске асырылады.

1. Білім беру модулі

Білім беру модулі туристік тәжірибелік дағдыларды, қауіпсіздік мәдениетін, танымдық белсенділікті, өлкетанымдық қызығушылықты, экологиялық жауапкершілікті, жобалық ойлауды, коммуникативтік және көшбасшылық дағдыларды дамытуға бағытталған.

Маусымдық ұйым жағдайындағы білім беру модулінің мазмұн қызығушылықтарын, үйірмелер мен секциялар арқылы дамытушы сабақтарды, жобалық, зерттеушілік және шығармашылық қызметті қамтиды. Сондай-ақ ол шеберлік-сыныптар, тренингтер, зертханалық және тәжірибелік жұмыстар түріндегі практикалық-бағдарлы сабақтармен, тәрбиелік іс-шаралар мен жобалармен толықтырылады.

Ауысымның әрбір күні білім беру модулі аясында кемінде екі дамытушы, жобалық, зерттеушілік немесе шығармашылық сабақ, кемінде екі практикалық-бағдарлы сабақ, сондай-ақ кемінде екі тәрбиелік іс-шара немесе жоба өткізу көзделеді.

1. Сауықтыру модулі

Сауықтыру модулі қатысушылардың дене және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, аурулар мен жарақаттардың алдын алуға, салауатты өмір салтының тұрақты дағдыларын қалыптастыруға, күн тәртібін, демалысты, тамақтануды және эмоционалдық салауатты оңтайлы ұйымдастыруға бағытталған. 

Сауықтыру модулі ұйым жағдайлары мен медициналық көрсеткіштерді ескере отырып балалардың қимыл-қозғалыс белсенділігін, шынықтыру шараларын, аурулардың алдын алуды, дұрыс тамақтану мен су ішу режимін сақтауды, күн тәртібі мен демалысты тиімді ұйымдастыруды, психологиялық сүйемелдеуді және балалардың эмоционалдық жайлылығын қамтамасыз етуді қамтиды.

Сауықтыру модулінің жалпы көлемі күніне 3 академиялық сағаттан аспайды. Сауықтыру іс-шараларының көлемі мен қарқындылығы білім беру жүктемесіне сәйкес үйлестіріліп, ауысым бойы біркелкі бөлінеді.

Модульдерді ауысым мазмұнына кіріктіру

Білім беру және сауықтыру модульдері өзара байланыста жүзеге асырылады. Дамытушы, практикалық-бағдарлы, туристік, өлкетанымдық және жобалық іс-шаралар белсенді демалыс, спорттық ойындар, серуендер, тамақтану, демалыс және кері байланыспен кезектестіріледі. Бұл зияткерлік, эмоционалдық және дене жүктемесінің теңгерімін қамтамасыз етеді.

10 күндік ауысымға арналған үлгілік жоспарі

Ауысымның күндерін нақтыланған мазмұны

1 күн. «Бастау» - ауысымның ашылуы

2 күн. «Бір командамыз» - командалар күні

3 күн. «Қауіпсіз маршрут» - қауіпсіздік күні

4 күн. «Қозғалыс және спорт» - белсенді қозғалыс күні

5 күн. «Турист дағдылары» - туристік дағдылар күні  және бағдарлау «Бағдар және карта» .

6 күн. «Туған өлке» - өлкетану күні

7 күн. «Таза маршрут» - экология күні

8 күн. «Дайындық және бірлік» - дайындық күні

9 күн. «Туристік фестиваль» - жетістік фестивалі

10 күн. «Қоштасу күні» - ауысымның жабылуы

Жазғы маусымның негізгі іс-шаралары

1. Бейімделу ойыны «Бастау»: танысу, ережелерді қабылдау, жасақтарды қалыптастыру.
2. Командалық тренинг «Бір командамыз»: сенім, сыйластық және өзара әрекет дағдыларын дамыту.
3. Практикум «Қауіпсіз маршрут»: қауіпсіз мінез-құлық ережелері, маршруттық тәртіп.
4. Спорттық күн «Қозғалыс және спорт»: қимылды ойындар, эстафеталар, командалық станциялар.
5. Маршруттық ойын «Бағдар және карта»: бағдарлар, аумақ сызбасы, маршрут парағы.
6. Туристік станция «Турист дағдылары»: шартты рюкзак, бивак, түйіндер, қолда бар жабдықтар.
7. Өлкетанымдық серуен «Туған өлке»: бақылаулар, қызықты орындар картасы, фотожылнама.
8. Экологиялық маршрут «Таза маршрут»: эко-жадынама, тазалық акциясы, табиғатқа ұқыпты қарау.
9. Жобалық шеберхана «Жоба маршруты»: қауіпсіз маршрут пен презентация әзірлеу.
10. Фестиваль «Туристік фестиваль»: жобаларды қорғау, станциялар, марапаттау.
11. Қорытынды рефлексия «Менің қауіпсіз маршрутым»: өзін-өзі бағалау, алғыс айту, келешек даму жоспарлары.

6-бөлім. Бағдарламаны іске асыру шарттары

Осы бөлім кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғау, санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды сақтау, тұру, тамақтану, демалыс режимін ұйымдастыру, медициналық сүйемелдеу және алдын алу іс-шаралар, өрт және антитеррористік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, климаттық және табиғи ерекшеліктерді ескеру, сондай-ақ ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін қолжетімді және қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету шарттарын сипаттайды.

Ұйымдастырушылық шарттар

Қатысушылардың қызметі күн тәртібіне, санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға, өмір қауіпсіздігі талаптарына, жас ерекшеліктеріне және ауысым мазмұнына сәйкес ұйымдастырылады.

Жасақтарды қалыптастыру қатысушылардың жасына, тұру жағдайларына, педагогикалық мақсаттылыққа, психологиялық үйлесімділікке және қауіпсіздік талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Ауысым барысында білім беру, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетанымдық, жобалық, сауықтыру және бос уақыт іс-әрекеттерінің ұтымды алмасуы қамтамасыз етіледі.

Ұйым жергілікті жағдайларды, климаттық ерекшеліктерді, инфрақұрылымды, медициналық ұсыныстарды және қатысушылардың жасын ескере отырып күн тәртібін дербес анықтайды.

Материалдық-техникалық шарттар

Бағдарламаны іске асыру үшін Ұйымның қолда бар ресурстары пайдаланылады: үй-жайлар, ашық алаңдар, табиғи орта, спорттық және туристік құрал-жабдықтар (болған жағдайда), кеңсе және қолда бар материалдар, ақпараттық стендтер және техникалық құралдар (бар болса).

Қамтамасыз етіледі:

• қатысушыларды орналастыруға арналған тұрғын үй-жайлар;

• асхана немесе тамақтандыру жүйесі;

• медициналық пункт немесе медициналық сүйемелдеу мүмкіндігі;

• спорттық, ойын және ашық алаңдар;

• ББСО аумағында немесе жақын маңда қауіпсіз маршруттар (жағдайға қарай);

• топтық, жобалық, нұсқаулық және шығармашылық жұмысқа арналған кеңістіктер;

• кеңсе материалдары (қағаз, картон, маркерлер, флипчарттар және т.б.);

• спорттық және ойын құралдары;

• туристік жабдықтар (міндетті емес түрде, бар болған жағдайда);

• ақпараттық стендтер және техникалық құралдар (бар болса).

Санитарлық-гигиеналық шарттар

Қызмет ҚР заңнамасында белгіленген санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес жүзеге асырылады. Қауіпсіз тұру жағдайы, тамақ сапасын бақылау, ауызсу режимі, жеке тазалық нормаларын сақтау, үй-жайларды желдету және санитарлық өңдеу, медициналық бақылау және алдын алу шаралар қамтамасыз етіледі.

Күн тәртібі, тамақтану және демалыс

Күн тәртібі ұйқы, тамақтану, білім беру іс-шаралары, сауықтыру белсенділігі, демалыс, серуен, бос уақыт, кешкі іс-шаралар және кері байланыстың ұтымды алмасуын көздейді.

Тамақтану белгіленген нормаларға, балалардың жас ерекшеліктеріне, болу режиміне және санитарлық талаптарға сәйкес ұйымдастырылады. Су ішу әдебі күні бойы, әсіресе спорттық-туристік іс-шаралар кезінде тұрақты қамтамасыз етіледі.

Медициналық сүйемелдеу және алдын алу іс-шаралары

Медициналық сүйемелдеуді медициналық қызметкерлер Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес жүзеге асырады. Бағдарлама шеңберінде қатысушылардың денсаулық жағдайын бақылау, шамадан тыс шаршау мен жарақаттанудың алдын алу, жалпы жай-күйін қадағалау, қозғалыс белсенділігі жоғары іс-шараларды сүйемелдеу, балалардың медициналық көрсеткіштерін ескере отырып, рұқсат етілетін жүктеме туралы педагогтерді ақпараттандыру көзделеді.

Кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғауды қамтамасыз ету

Қатысушылардың қауіпсіздігі Бағдарламаны іске асырудың міндетті шарты болып табылады. Ұйымда балалардың аумаққа кіруін бақылау, оларды педагог қызметкерлердің сүйемелдеуімен қамтамасыз ету, экскурсиялар, ормандағы, таудағы, су айдындарындағы және өзге де жерлердегі серуендер кезінде қауіпсіздікке нұсқаулықтар өткізу, өрт және терроризмге қарсы қауіпсіздік талаптарын сақтау, спорттық, туристік, тәжірибелік және өзге де іс-шараларды қауіпсіз ұйымдастыру қамтамасыз етіледі. Барлық маршруттар мен іс-шаралар балалардың жас ерекшелігі, ауа райы жағдайы, медициналық көрсеткіштері және ұйымның мүмкіндіктері ескеріле отырып айқындалады.

Жергілікті климаттық және табиғи ерекшеліктерді ескеру

Іс-шараларды жоспарлау кезінде аумақтың климаттық, табиғи және аумақтық ерекшеліктері ескеріледі. Ыстық, желді, жаңбырлы немесе өзге де қолайсыз ауа райы жағдайында іс-шаралар қауіпсіз жабық үй-жайларға ауыстырылады немесе мазмұны жағынан баламалы қызмет түрлерімен алмастырылады. Ашық ауада, маршруттарда, су маңында, тауда, орманда және өзге де жерлерде болу ұзақтығы ауа райы жағдайына, балалардың жасына және медициналық ұсынымдарға сәйкес реттеледі.

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін ортаға қолжетімділік пен қауіпсіздік

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар қатысқан жағдайда ұйым қолда бар жағдайлар шеңберінде ортаның қолжетімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, қатысу формаларын бейімдейді, жеке педагогикалық сүйемелдеуді ұйымдастырады, мамандардың ұсынымдарын, медициналық көрсеткіштерді және заңды өкілдер ұсынған ақпаратты ескереді.

7-бөлім. Кадрлық және әдістемелік қамтамасыз ету

Кадрлық қамтамасыз ету

Бағдарламаны іске асыруды педагогикалық, медициналық, әкімшілік және ұйымның өзге де қызметкерлері қамтамасыз етеді.

Бағдарламаны іске асыруға ұйым басшысы, басшының орынбасары немесе тәрбие жұмысына жауапты тұлға, әдіскер (болған жағдайда), тәрбиешілер, тәлімгерлер, қосымша білім беру педагогтері (болған жағдайда), дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық-туристік қызметке жауапты нұсқаушы немесе тұлға, медициналық қызметкер, педагог-психолог (болған жағдайда), сондай-ақ тамақтандыруды, тұруды, қауіпсіздікті және шаруашылық сүйемелдеуді қамтамасыз ететін қызметкерлер тартылуы мүмкін.

Спорттық-туристік бағыттың мазмұнын іске асыру

Спорттық-туристік бағыттың мазмұны педагогикалық қызметкерлер арқылы қолжетімді және қауіпсіз жұмыс түрлері негізінде жүзеге асырылады: ойындар, практикумдар, ББСО аумағындағы маршруттар, бақылаулар, шеберлік сыныптары, жобалық тапсырмалар, командалық станциялар және презентациялар.

Тиісті мамандар болған жағдайда, ұйым қатысушыларға түсетін рұқсат етілетін жүктемені арттырмай-ақ, жекелеген іс-шаралардың мазмұнын кеңейтуге құқылы.

Әдістемелік қамтамасыз ету

Бағдарламаның әдістемелік қамтамасыз етілуі ауысым мазмұнын сапалы іске асыруды қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық-педагогикалық, дидактикалық, нұсқаулық және диагностикалық материалдар жүйесін құрайды.

• 10 күндік ауысымның жоспар-кестесі;

• спорттық, туристік, өлкетану, экологиялық, тәрбиелік іс-шаралардың, ойындардың, квесттердің, шеберлік сыныптарының және тренингтердің сценарийлері;

• туристік станциялар, бағдарлау, командалық маршруттар, экологиялық және өлкетанымдық бақылауларға арналған тапсырма карточкалары;

• қауіпсіздіктің нұсқаулық материалдары;

• салауатты өмір салты, су ішу режимі, жеке тазалық сақтау, маршруттағы қауіпсіздік және экологиялық мәдениеттің жадынамалар;

• педагогикалық бақылау карталары;

• қатысушылар мен ата-аналарға арналған сауалнамалар;

• маршрут парақтарының, жобалық паспорттардың, карталардың, жадынамалардың, презентациялардың және кері байланыс парақтардың үлгілері;

• балалардың өзін-өзі басқаруын және командалық жұмысты ұйымдастыруға арналған материалдар.

Қолданылатын әдістемелер, технологиялар және жұмыс түрлері

Бағдарламаны іске асыруда ойын, жобалық, зерттеу, тренингтік, денсаулықты сақтауға бағытталған, коммуникативтік, туристік-өлкетанымдық, интерактивті және практикалық-бағдарланған педагогикалық технологиялар қолданылады.

Негізгі жұмыс түрлеріне сабақтар, шеберлік сыныптары, практикумдар, квесттер, маршруттық ойындар, тренингтер, әңгімелесулер, жарыстар, спорттық станциялар, бақылаулар, жобалық сессиялар, презентациялар, кері байланы шеңберлері және фестивальдер жатады.

8-бөлім. Бағдарламаны іске асыру нәтижелерін мониторингтеу және бағалау

Бұл бөлім Бағдарламаны іске асырудың ағымдағы және қорытынды мониторингін жүргізу нысандарын, күтілетін нәтижелерге қол жеткізуді бағалау көрсеткіштері мен өлшемдерін, ақпарат жинау және талдау әдістерін (бақылау, сауалнама, қатысу мен қызмет нәтижелерін талдау және т.б.), сондай-ақ мониторинг нәтижелерін Бағдарламаны түзету барысында есепке алу тәртібін айқындайды.

Мониторингтің жалпы тәсілдері

Бағдарламаны іске асыру мониторингі қатысушылардың білім беру, тәрбиелік, спорттық-сауықтыру, туристік, өлкетану, жобалық және бос уақыт қызметінің тиімділігін бағалау жүйесі болып табылады.

Мониторинг ауысым бойы үздіксіз жүргізіледі және Бағдарламаның мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізу деңгейін, қатысушылардың тартылу дәрежесін, эмоционалдық салауатын, командалық өзара әрекеттесу сапасын, режим мен қауіпсіздік талаптарының сақталуын, сондай-ақ қатысушылардың болу жағдайлары мен іс-шаралар мазмұнына қанағаттану деңгейін анықтауға бағытталған.

Мониторинг нәтижелері іс-шараларды жедел түзету, қатысушыларға жеке қолдау көрсету, келесі ауысымдардың мазмұнын жетілдіру және Бағдарламаны іске асыру сапасын арттыру үшін қолданылады.

Мониторингтің нысандары мен әдістері

• педагогикалық бақылау;
 • қатысушылармен әңгімелесу;
 • кері байланыс шеңберлері және «отшашулар» (қорытынды пікір алмасу);
 • қатысушыларға сауалнама жүргізу;
 • ата-аналардан немесе заңды өкілдерден кері байланыс алу;
 • балалардың іс-шараларға қатысуын талдау;
 • командалық және жеке өнімдерді бағалау;
 • қатысушылардың өзін-өзі бағалауы;
 • педагогикалық команда тарапынан қорытынды талқылау.

Мониторинг және нәтижелерді бағалау кестесі

Ағымдағы мониторинг нәтижелерін есепке алу тәртібі

Ағымдағы мониторинг нәтижелеріне педагогикалық команда іс-шараларды ұйымдастыруға, жүктемені бөлуге, қатысушыларға қолдау көрсету формаларына және ауысымның келесі күндерінің мазмұнына жедел өзгерістер енгізеді.

Ауысым аяқталғаннан кейін мониторинг нәтижелері жинақталып, келесі ауысымдарды жоспарлау, әдістемелік материалдарды жаңарту және Бағдарламаны жетілдіру барысында пайдаланылады.

9-бөлім. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі

Нормативтік құқықтық актілер

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 
2. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III. 
3. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345. 
4. «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI. 
5. «Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VI. 
6. Кәмелетке толмағандарға арналған білім беру-сауықтыру бағдарламаларын әзірлеу, келісу және бекіту қағидалары, сондай-ақ олардың құрылымы мен мазмұнына қойылатын талаптар. 
7. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 7 қазандағы № 237 бұйрығымен бекітілген білім беру ұйымдарында балаларды сауықтыру мен демалысын ұйымдастыру қағидалары. 
8. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан басқа, білім беру ұйымдарының тиісті түрлері мен түршелерінің қызметінің үлгілік қағидалары (2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрық). 
9. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 10 тамыздағы № ҚР ДСМ-78 бұйрығымен бекітілген «Балалардың сауықтыру және санаторлық объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидалары. 
10. Дене шынықтыру және спорт сабақтарын өткізу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары (2014 жылғы 3 қарашадағы № 68 бұйрық). 
11. «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы. 
12. Кәмелетке толмағандардың демалысын, сауықтырылуын, тәрбиесін, қосымша білім алуын, медициналық сүйемелдеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін реттейтін өзге де нормативтік құқықтық актілер. 

Оқу-әдістемелік және қосымша материалдар

1. Демалыс кезеңінде балалардың демалысын, сауықтырылуын және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынымдар. 
2. ББСО тәрбие жұмысын ұйымдастырудың әдістемелік материалдар. 
3. Балалар мен жасөспірімдердің коммуникативтік дағдылары мен soft skills дамытуға арналған әдістемелік материалдар. 
4. Қозғалмалы, ұлттық, спорттық және командалық ойындар жинақтары. 
5. Туристік, спорттық-сауықтыру және outdoor іс-шараларды ұйымдастыруға арналған әдістемелік материалдар. 
6. Экологиялық тәрбие және «Таза Қазақстан» бастамаларын іске асыру материалдары. 
7. Өлкетану, бағдарлау, табиғаттағы қауіпсіз мінез-құлық және туристік дайындық материалдары. 
8. Жарақаттың алдын алу, салауатты өмір салты, су ішу режимі және жеке тазалық сақтау материалдары. 
9. Тәрбиелік, спорттық, туристік және мәдени-демалыс іс-шараларының сценарийлер жинақтары. 
10. Жобалық қызметті, балалардың өзін-өзі басқаруын және командалық жұмысты ұйымдастыру материалдары. 
11. Уақытша балалар ұжымында балаларды бейімдеуге арналған психологиялық-педагогикалық материалдар. 

Ұйым оқу-әдістемелік, ғылыми, анықтамалық және электрондық дереккөздер тізімін Бағдарламаның бейініне, іске асыру жағдайларына және соңғы 5 жылдағы өзекті қазақстандық және шетелдік дереккөздерді ескере отырып толықтырады.